Hawl y Dioddefwr i Adolygiad (VRR)

Mae Hawl y Dioddefwr i Adolygiad (VRR) yn ymwneud â hawl dioddefwr i ofyn am adolygiad o benderfyniad i beidio ag erlyn y sawl sydd dan amheuaeth.

Ystyriwyd hawl dioddefwr i wneud cais am y fath adolygiad yn achos R v Killick ac mae wedi'i nodi yn Erthygl 11 o Gyfarwyddeb yr UE ar Ddioddefwyr (Cyfarwyddeb yr UE), a ddaeth i rym ym mis Tachwedd 2015. Mae Erthygl 11 o Gyfarwyddeb yr UE yn darparu y bydd Aelod-wladwriaethau yn sicrhau bod gan ddioddefwyr...yr hawl i adolygiad o benderfyniad i beidio ag erlyn, ac mae'r Gyfarwyddeb yn egluro bod hyn yn cynnwys penderfyniadau a wnaed gan awdurdodau gorfodi'r gyfraith megis Swyddogion yr Heddlu.

Mae llwybr gwahanol ar gyfer gwneud cais am adolygiad o benderfyniad Gwasanaeth Erlyn y Goron (GEG) i beidio ag erlyn; gellir cael manylion am hyn ar wefan GEG.

Dim ond i achosion lle nodwyd y sawl sydd dan amheuaeth a chyfwelwyd ag ef dan rybudd naill ai ar ôl ei arestio neu drwy drefniad gwirfoddol y bydd VRR yr Heddlu yn gymwys. Mae 'cyfweliad' yn y cyd-destun hwn yn ymwneud â sefyllfaoedd lle gofynnir i'r sawl sydd dan amheuaeth ymateb i honiad eithaf manwl yn hytrach na chwestiynu cyfyngedig a all ddigwydd yn syth ar ôl digwyddiad, er enghraifft yn ystod achos stopio a chwilio.

Bydd VRR yr Heddlu yn gymwys i benderfyniadau a wnaed ar neu ar ôl 1 Ebrill 2015 yn unig. Nid yw'r cynllun yn gymwys yn ôl-weithredol i benderfyniadau a wnaed cyn y dyddiad hwnnw.

NID YW'R achosion canlynol yn dod o fewn cwmpas VRR yr Heddlu:

1.    Achosion lle na nodwyd unigolyn dan amheuaeth na chyfweld ag ef, er enghraifft ymchwiliadau sy'n cael eu ffeilio 'yn y tarddiad'

 2.    Achosion lle dygir cyhuddiadau ynghylch rhai honiadau (ond nid pob un) neu yn erbyn rhai o'r rhai sydd dan amheuaeth (ond nid pob un)

3.    Achosion lle dygir cyhuddiad sy'n ymwneud â'r mater y cwynodd y dioddefwr amdano, ond mae'r drosedd gyhuddedig yn wahanol i'r drosedd a gofnodwyd; er enghraifft os cyhuddir rhywun o ymosod cyffredin, ond cofnodwyd trosedd gwir niwed corfforol

4.    Achosion sy'n dod i ben drwy warediad y tu allan i'r llys;

5.    Achosion lle mae'r dioddefwr yn tynnu ei g?yn yn ôl neu'n gwrthod cydweithredu â'r ymchwiliad, felly penderfynir peidio â chyhuddo/peidio â chyfeirio'r achos at GEG ar gyfer penderfyniad cyhuddo

Dylid nodi bod VRR yn ymwneud yn benodol â phenderfyniadau i beidio ag erlyn ac nid yw'n cwmpasu penderfyniadau cofnodi troseddau na phenderfyniadau i beidio â pharhau ag ymholiadau.

Dim ond i droseddau Safonau Cofnodi Troseddau Cenedlaethol (NCRS) y bydd VRR Heddlu yn gymwys.

Mae gan unrhyw ddioddefwr mewn achos cymwys lle y gwneir penderfyniad i beidio ag erlyn hawl i geisio adolygiad o'r penderfyniad hwnnw.

Diffinnir dioddefwr yn unol â diffiniad y Cod Ymarfer i Ddioddefwyr Troseddau 2013 (Cod Dioddefwyr): person sydd wedi dioddef niwed, gan gynnwys niwed corfforol, meddyliol neu emosiynol neu golled economaidd a achoswyd yn uniongyrchol gan ymddygiad troseddol.

Mae hyn yn cynnwys:

  • perthnasau agos person y mae ei farwolaeth wedi ei hachosi’n uniongyrchol gan ymddygiad troseddol
  • rhieni neu warcheidwaid lle mae'r prif ddioddefwr yn blentyn neu'n berson ifanc o dan 18 oed
  • swyddogion yr heddlu sy'n ddioddefwyr trosedd
  • llefarwyr teulu dioddefwyr sydd ag anabledd neu sydd wedi eu hanafu mor wael fel nad ydynt yn gallu cyfathrebu
  • busnesau, ar yr amod eu bod yn rhoi cyswllt a enwir

Yn ysgrifenedig, yn rhoi manylion enw'r dioddefwr, enw'r sawl sydd dan amheuaeth, trosedd, a rhif cyfeirnod yr achos.

Drwy e-bost

Gallwch anfon e-bost i'r Adran Cyfiawnder Troseddol yn [email protected]

Yn ysgrifenedig

Drwy ysgrifennu at Bencadlys yr Heddlu gan ddefnyddio'r cyfeiriad isod:-

Rhingyll Mike Gray, Pencadlys yr Heddlu, Croesyceiliog, Cwmbrân, NP44 2XJ 

 

Pan fo dioddefwr yn gofyn am adolygiad o benderfyniad, dylid cydnabod y cais o fewn 10 diwrnod gwaith.

Dylid caniatáu i ddioddefwyr wneud cais am adolygiad o fewn 3 mis o gael eu hysbysu bod yr achos yn cael ei ffeilio, gan mai hwn yw’r cyfnod y cânt ofyn am adolygiad barnwrol.

Lle bynnag y bo modd, bydd yr heddlu’n cwblhau'r adolygiad ac yn cyfleu'r penderfyniad i'r dioddefwr o fewn amserlen gyffredinol o 30 diwrnod gwaith (h.y. 6 wythnos i dderbyn y cais gan y dioddefwr).

Os yw'r achos yn arbennig o gymhleth neu sensitif, efallai na fydd yn bosibl gwneud penderfyniad VRR o fewn y terfynau amser arferol. Yn y fath achosion, bydd yr heddlu’n hysbysu'r dioddefwr yn unol â hynny ac yn darparu diweddariadau rheolaidd yngl?n â hynt yr adolygiad.

Mae chwe chanlyniad posibl i adolygiad:

1.    Mae’r penderfyniad gwreiddiol i beidio â gweithredu ymhellach yn cael ei gadarnhau

2.    Mae’r penderfyniad gwreiddiol yn cael ei wrthdroi a gweithredir yn erbyn yr un sydd dan amheuaeth, h.y. mae’n cael ei gyhuddo/wysio

3.    Mae’r penderfyniad gwreiddiol yn cael ei wrthdroi ac ymdrinnir â’r un sydd dan amheuaeth drwy warediad y tu allan i’r llys

4.    Mae’r penderfyniad gwreiddiol yn cael ei wrthdroi ac mae’r achos yn cael ei gyfeirio at GEG ar gyfer penderfyniad cyhuddo

5.    Pennir bod angen cwblhau rhagor o ymholiadau cyn y gall y swyddog adolygu ddod i benderfyniad

6.    Mae’r penderfyniad gwreiddiol yn cael ei wrthdroi ond mae’r achos wedi'i rwystro drwy statud ac ni ellir cychwyn achos

Caiff dioddefwr sy’n parhau i fod yn anfodlon ar benderfyniad yr heddlu ac sy’n dymuno ei herio ymhellach wneud cais i'r Uchel Lys am adolygiad barnwrol. 

Mae’n bosibl y caiff dioddefwr apelio yn erbyn penderfyniad yr heddlu i beidio ag erlyn gan arwain at wrthdroi'r penderfyniad hwnnw a chyfeirio’r mater at GEG ar gyfer penderfyniad cyhuddo.  Gallai GEG benderfynu peidio â gweithredu ymhellach a byddai hawl gan y dioddefwr ofyn am adolygiad o benderfyniad GEG o dan gynllun VRR GEG a chyfeirio’r mater ar gyfer adolygiad barnwrol yn y pen draw