Trosedd yn erbyn moch daear
Mae moch daear wedi’u diogelu o dan eu deddfwriaeth benodol eu hunain, a hynny am eu bod yn aml yn darged erledigaeth a chreulondeb.
Gall troseddau sy'n gysylltiedig â moch daear fod yn fwriadol, yn greulon neu’n faleisus. Mae'r canlynol yn erbyn y gyfraith:
- lladd, anafu, neu gymryd mochyn daear, neu geisio gwneud hynny
- mynd ati’n fwriadol neu'n ddi-hid i ddinistrio neu ymyrryd â daear moch daear, neu rwystro mynediad at ddaear,
- meddu ar fochyn daear marw, unrhyw ran ohono, neu unrhyw beth a wnaed o fochyn daear, megis darn o ddillad
- gosod maglau
- lampio
- baetio moch daear
Gall moch daear gael eu heffeithio o ganlyniad i waith coedwigo, amaethu neu adeiladu. Gall hyn arwain at droseddau trwy esgeulustod, gan gynnwys cerdded ar ddaear moch daear neu drosti.
Sut i adnabod troseddau yn erbyn moch daear
Gall aelodau'r cyhoedd chwarae rhan bwysig wrth helpu i amddiffyn moch daear.
Gall arwyddion o droseddau posibl yn erbyn moch ddaear gynnwys:
- cloddio ffres, mynedfeydd wedi cwympo, neu dyllau wedi'u blocio wrth y ddaear
- gweithgareddau anarferol o amgylch daear liw nos, megis pobl â chŵn neu oleuadau llachar
- presenoldeb rhwydi, cewyll, neu offer cloddio ger daear
- moch daear marw neu wedi'u hanafu mewn amgylchiadau amheus
- cŵn yn cael eu hanfon dro ar ôl tro i dyllau neu’n dod allan wedi'u hanafu. Mae'n anghyfreithlon hela neu erlid anifeiliaid gwyllt â chŵn, gan gynnwys moch daear
- tystiolaeth o faglau neu drapiau yn yr ardal gyfagos
Beth i'w wneud os ydych chi'n amau trosedd yn erbyn moch daear
Dylech chi:
- tynnu lluniau neu fideos os yw'n ddiogel gwneud hynny, neu wneud braslun cyn gynted â phosibl, gan gynnwys yr amgylchoedd ac unrhyw dirnodau i helpu swyddogion i ddod o hyd i safle’r drosedd eto
- defnyddio darn arian neu lyfr nodiadau i ddangos y raddfa os ydych chi'n tynnu llun o wrthrych, ond peidiwch ag aflonyddu ar ddim byd
- nodi’r lleoliad mor gywir â phosibl trwy gyfeirnod grid, GPS, neu what3words
- nodi disgrifiad o unrhyw bobl dan amheuaeth a rhifau unrhyw gerbydau
- nodi’r amser a'r dyddiad, a beth ddigwyddodd
Ddylech chi ddim:
- rhoi eich hun mewn perygl er mwyn casglu gwybodaeth. Eich diogelwch chi yw'r flaenoriaeth bob amser
- agosáu neu ymyrryd, yn enwedig os oes unigolion neu gŵn yn bresennol gan y gallen nhw fynd yn dreisgar neu'n ymosodol
- tarfu ar y safle drwy gerdded o’i amgylch yn ddiangen neu sathru ar dystiolaeth bosibl. Os yw'n ymwneud â daear moch daear, gallai hyn hefyd olygu eich bod chi'n cyflawni trosedd trwy ymyrryd â’r ddaear
- symud unrhyw beth
- cyffwrdd ag unrhyw drapiau neu faglau
Riportiwch y peth
Os oes trosedd yn digwydd nawr, neu os yw'r person dan amheuaeth yn dal yn y fan a'r lle, ffoniwch 999. Os oes gennych nam ar y clyw neu'r lleferydd, defnyddiwch ein gwasanaeth ffôn testun 18000 neu anfonwch neges destun aton ni ar 999 os ydych chi wedi cofrestru ymlaen llaw gyda'r gwasanaeth SMSbrys.
Os gwelwch chi rywbeth anghyfreithlon neu amheus, gallwch, gallwch riportio'r peth ar-lein.
Ffyrdd eraill i riportio
Gallwch hefyd riportio trosedd yn erbyn moch daear yn ddienw i Crimestoppers.
Os oes gennych ddiddordeb mewn dysgu rhagor am foch daear, y troseddau sy’n cael eu cyflawni yn eu herbyn, a sut i'w hamddiffyn, ewch i'r Ymddiriedolaeth Moch Daear i gael rhagor o wybodaeth.