Cynllun Hawl Dioddefwyr i Adolygiad
Yn yr adran hon:
| 1. Beth i'w ddisgwyl fel dioddefwr neu dyst i drosedd |
| 2. Beth sy'n digwydd ar ôl ichi riportio trosedd? |
| 3. Cynllun Hawl Dioddefwyr i Adolygiad |
| 4. Rhoi datganiad tyst neu ddatganiad dioddefwr |
| 5. Penderfyniadau y tu allan i’r llys |
| 6. Mynd i'r llys |
| 7. Beth sy'n digwydd ar ôl y treial? |
| 8. Mudiadau cymorth i ddioddefwyr a thystion |
Mae Cynllun Hawl Dioddefwyr i Adolygiad (VRR) yn rhoi hawl i ddioddefwyr ofyn am adolygiad o benderfyniad yr heddlu i beidio â chyhuddo rhywun dan amheuaeth.
Mae’r VRR yn gymwys i achosion lle mae person dan amheuaeth wedi’i adnabod ac wedi'i gyfweld o dan rybudd. Mae hyn yn digwydd naill ai ar ôl iddyn nhw gael eu harestio neu am eu bod wedi gwirfoddoli i gael eu cyfweld.
Achosion y cewch chi ofyn iddyn nhw gael eu hadolygu
Mae gennych chi hawl i ofyn am adolygiad os yw hi’n llai na thri mis ers i'r heddlu benderfynu:
- peidio â chyhuddo rhywun
- nad yw'r achos yn bodloni’r prawf er mwyn i Wasanaeth Erlyn y Goron (GEG) gyhuddo rhywun
Mae hyn yn gymwys hyd yn oed:
- os gwnaethoch chi dynnu'ch cwyn yn ôl o'r blaen a’ch bod chi wedi adfer y gŵyn erbyn hyn
- os na fuoch chi’n cydweithio â'r ymchwiliad ond eich bod chi’n cydweithredu erbyn hyn
Nid yw'n cynnwys penderfyniadau ynghylch:
- a oes trosedd wedi’i chofnodi
- a all ymchwiliad i drosedd barhau
- a fydd Gwasanaeth Erlyn y Goron (GEG) yn cyhuddo rhywun
Dysgwch beth allwch chi ei wneud os yw GEG yn penderfynu peidio â chyhuddo rhywun.
Achosion nad oes modd eu hadolygu
Nid yw’r VRR yn gymwys i achosion:
- lle nad yw rhywun dan amheuaeth wedi'i adnabod ac wedi'i gyfweld
- os dim ond rhai o'r cyhuddiadau sy'n cael eu dwyn yn erbyn rhai o'r bobl sydd dan amheuaeth
- lle mae penderfyniad pendant wedi'i wneud ynghylch rhywun arall mewn cysylltiad â'r digwyddiad. Gallai hyn gynnwys amryw o ganlyniadau. Er enghraifft, atebion cymunedol neu rybudd, hyd ati gyhuddiad ac ymddangosiad yn y llys
- lle mae’r sawl sydd dan amheuaeth yn cael ei gyhuddo o drosedd wahanol i'r un a gofnodwyd ac y mae’r dioddefwr wedi cwyno amdani. Er enghraifft, mae'r sawl sydd dan amheuaeth yn cael ei gyhuddo o ymosodiad cyffredin ond mai trosedd o niwed corfforol gwirioneddol gafodd ei gofnodi
- mae’r dioddefwr yn tynnu ei gŵyn yn ôl neu’n dewis peidio â pharhau i ymgysylltu â’r ymchwiliad, felly mae’r heddlu’n penderfynu peidio â chyhuddo neu gyfeirio’r achos at Wasanaeth Erlyn y Goron
- mae cwyn y dioddefwr wedi’i thynnu’n ôl ar hyn o bryd, neu mae wedi dewis peidio â pharhau i ymgysylltu â’r ymchwiliad
- rhoddwyd datrysiad y tu allan i’r llys, fel ‘rhybudd amodol’ neu ‘ddatrysiad cymunedol’
Weithiau mae ymchwiliad i drosedd yn parhau, felly er bod yr heddlu wedi penderfynu a ddylai rhywun sydd dan amheuaeth gael ei gyhuddo neu beidio, gall ystyried VRR gael ei ohirio nes bod yr ymchwiliad wedi'i gwblhau.
Mae'r cynllun yn gymwys i unrhyw benderfyniad a wnaed ar neu ar ôl 1 Ebrill 2015.
Os yw’ch cais chi am adolygiad yn ymwneud â chynllun VRR y GEG, gallwch ofyn am adolygiad ar benderfyniad a wnaed ar neu ar ôl 5 Mehefin 2013. Gan mai cynllun gan y GEG yw hwn, mae'r hawl i gael adolygiad yn eu dwylo nhw. Ewch i wefan y GEG i gael rhagor o wybodaeth.
Pwy gaiff ofyn am adolygiad a phryd
Rhaid ichi ofyn am adolygiad o fewn tri mis ar ôl penderfyniad yr heddlu i beidio â chyhuddo.
Cewch ofyn am adolygiad o'r achos os ydych chi:
- yn ddioddefwr trosedd
- yn berthynas agos i rywun sydd wedi marw o ganlyniad i drosedd
- yn rhiant neu warcheidwad i ddioddefwr sydd o dan 18 oed
- yn rhywun sy'n cynrychioli dioddefwr sydd ag anabledd neu sydd wedi’i anafu'n wael o ganlyniad i drosedd sy'n golygu nad yw’n gallu cynrychioli eu hunan
- yn fusnes
Gallwch ofyn i rywun weithredu ar eich rhan, er enghraifft:
- cyfreithiwr
- Aelod Seneddol (AS)
- gwasanaeth cymorth i ddioddefwyr cofrestredig
Bydd arnon ni angen cadarnhad ysgrifenedig bod ganddyn nhw ganiatâd i weithredu ar eich rhan.
Gallwch dynnu eich caniatâd yn ôl unrhyw bryd. Cysylltwch â'r swyddog sy'n ymdrin â'ch adolygiad. Dylech gael eu henw a'u manylion cyswllt drwy lythyr neu ebost pan fydd eich adolygiad yn dechrau.
Os nad oes gennych eu manylion, cysylltwch â ni i ddod o hyd i'r swyddog a all eich helpu gyda hyn.
Os ydych chi'n gwneud cais am adolygiad ar ran rhywun arall
Bydd angen cadarnhad ysgrifenedig arnom y bydd y dioddefwr yn caniatáu ichi weithredu ar eu rhan. Mae honni bod gennych ganiatâd pan nad oes gennych chi ganiatâd yn drosedd ddifrifol.
Sut i wneud cais am adolygiad
I wneud cais am adolygiad o benderfyniad yr heddlu i beidio â chyhuddo, cofiwch gynnwys:
- eich enw llawn
- sut yr hoffech i ni gysylltu â chi (dros y ffôn neu drwy’r post
- rhif ffôn cyswllt a/neu gyfeiriad e-bost
- eich cyfeiriad llawn a chod post
- beth yw’r drosedd (dyfynnwch y drosedd fel y mae wedi’i geirio ar y llythyr neu’r e-bost a gawsoch gennym ni)
- dyddiad y drosedd
- unrhyw gyfeirnod a roddwyd i chi (e.e. rhif cyfeirnod trosedd)
- os nad chi yw’r dioddefwr, enw’r dioddefwr a’ch perthynas ag ef/hi
Llenwch ein ffurflen ar-lein syml neu ysgrifennwch i:
Hawl Dioddefwyr i Adolygiad
Gwasanaethau Difrod
Gorsaf Pont-y-pŵl
Heol Glantorfaen
Pont-y-pŵl
NP4 6YN
Beth sy'n digwydd nesaf
Ein nod yw cysylltu â phobl o fewn 10 diwrnod gwaith er mwyn rhoi gwybod ein bod ni wedi cael eu cais.
Bydd swyddog, nad oedd yn rhan o'r achos, yn cael ei neilltuo i adolygu'r achos. Nid adolygu'r penderfyniad blaenorol yw rôl y swyddog, ond edrych o'r newydd ar y dystiolaeth a gwneud ei benderfyniad ei hun.
Fel arfer, mae adolygiad yn cael ei gwblhau o fewn 30 diwrnod gwaith. Mewn achosion cymhleth neu sensitif, gall gymryd mwy o amser. Fe gewch chi diweddariadau rheolaidd.
Canlyniadau adolygiadau
Mae chwe chanlyniad posibl i adolygiad:
- mae’r swyddog newydd sy'n adolygu'r achos yn cytuno â'r penderfyniad cyntaf
- mae'r swyddog newydd yn anghytuno â'r penderfyniad cyntaf ac mae’r sawl sydd dan amheuaeth yn cael ei gyhuddo gan yr heddlu, neu mae’r penderfyniad i gyhuddo yn cael ei anfon at y GEG
- mae’r penderfyniad gwreiddiol yn cael ei wrthdroi ac ymdrinnir â'r sawl sydd dan amheuaeth y tu allan i'r llys (gwarediad y tu allan i'r llys). Mae hyn yn ffordd o ddatrys ymchwiliad i droseddwyr mewn troseddau lefel isel ac ymddygiad gwrthgymdeithasol.
- mae'r swyddog newydd yn anghytuno â'r penderfyniad ac anfonir yr achos i’r GEG am benderfyniad i gyhuddo.
- mae’r heddlu'n penderfynu bod angen iddyn nhw ymchwilio ymhellach er mwyn i’r swyddog newydd wneud penderfyniad.
- mae’r swyddog newydd yn anghytuno â’r penderfyniad ond mae’r statud gyfyngiadau wedi dod i ben ac felly does dim byd arall a all gael ei wneud.
Byddwn yn cysylltu â chi i roi gwybod ichi am y canlyniad.
Os nad ydych chi’n fodlon â'r penderfyniad, gallwch wneud cais i'r Uchel Lys am adolygiad barnwrol.